Literatuuronderzoek

In November 2008 heeft Vertel Eens onafhankelijk onderzoek laten doen naar de Vertel Eens-serie.
HIeronder kun je in vraag en antwoord vorm de samenvatting hiervan lezen:

Wat houdt de Vertel eens-serie precies in?
De boeken in de Vertel ’s!-serie geeft (klein)kinderen de mogelijkheid hun familielidbeter te leren kennen, waardoor ze uiteindelijk zichzelf beter leren kennen. 

Kernverhaal Vertel ’s!-serie
De Vertel ’s!-serie is een serie boeken die de band verdiept tussen  verschillende familieleden en generaties, op een leuke en creatieve manier.  De boeken zijn te verkrijgen in verschillende versies. Het eerste boek in de serie was  Mam, vertel ’s! Later volgde Pap, vertel ’s!, Opa, vertel’s! en Oma, vertel ’s! en Mam en Pap vertellen over jou! Als kind geef je het boek cadeau, bijvoorbeeld aan je moeder, die er op een makkelijke manier een persoonlijk document van kan maken.

Het boek bevat vragen, ideeën en korte verhalen ter inspiratie, over uiteenlopende onderwerpen als opgroeien, vrije tijd, liefde en opvattingen over het leven. Bij elk hoofdstuk is er ruimte om foto's of documenten in te plakken. Voorbeelden van vragen die opgenomen zijn bijvoorbeeld; 'Mam, veranderde jouw leven erg toen je mij kreeg? Had jij een favoriete knuffel? Hoe was jij eigenlijk als puber?'. De boeken uit de Vertel ’s!-serie zijn cadeauboeken vol met leuke, creatieve en soms aandoenlijke vragen. Als de vragen zijn beantwoord, krijg je het boek weer terug. Op deze manier beschikt de gever over een uniek en persoonlijk levensverhaal van zijn of haar familielid.
 
Wat is het doel van de boeken in de Vertel ’s!-serie?
Door de veranderende maatschappij zijn de kansen en mogelijkheden voor het voeren van een ‘echt’ gesprek afgenomen. Zaten we vroeger nog met het hele gezin aan de keukentafel, tegenwoordig zitten we bij de computer, televisie of hebben we activiteiten buiten de deur. Dit boek geeft mensen de mogelijkheid rustig de tijd te nemen voor het vinden van de juiste woorden, het ophalen van herinneringen en het analyseren en reflecteren van gebeurtenissen, gemaakte keuzes en onderlinge relaties. Het boek kan gebruikt worden als medium voor mensen die met hun naasten willen communiceren. Tegelijkertijd kunnen de boeken als podium gebruikt worden voor mensen die aan zelfreflectie willen doen. Voor degene die het boek geeft en uiteindelijk weer terugkrijgt is het een manier om meer te weten te komen over zijn/haar familielid en daarmee meer kennis en begrip te verkrijgen over dat familielid. 

Wat is het effect op de lezer/terugontvanger van het boek?
In de huidige maatschappij is weten wie je bent, wat je kunt en wilt steeds belangrijker geworden. Zelfkennis is zo belangrijk omdat het je helpt bij het sturen en reguleren van gedachten, gevoelens en gedrag. Op die manier zijn mensen in staat passende situaties te creëren en vervelende situaties te vermijden. Zelfkennis bestaat uit twee componenten; eigenwaarde en zelfbegrip.
Zelfbegrip is de verzameling informatie over onszelf. Door het lezen van een boek uit de Vertel ’s!-serie verkrijgen we informatie over onszelf, waardoor het zelfbegrip toeneemt en daarmee de zelfkennis. Ook kunnen de verhalen uit het boek dienen als een spiegel, je ziet jezelf terug in de verhalen van het familielid. 
 
Doordat we toegang hebben tot onze eigen gedachte- en gevoelswereld beschikken we over informatie over de achterliggende redenen voor ons gedrag. Deze informatie hebben we doorgaans niet over anderen in onze omgeving. Door het gebrek aan informatie zijn we vaak geneigd een meer ongenuanceerd beeld te ontwikkelen over anderen en juist een genuanceerd beeld over ons eigen gedrag. Doordat de schrijver in het boek de kans krijgt informatie te geven over beweegredenen uit het verleden, redenen achter gedragingen en karaktereigenschappen ontstaat bij de lezer een genuanceerder beeld van de schrijver. 

Wat is de invloed van de boeken uit de Vertel ’s!-serie op de relatie tussen ouders en kinderen? 
Het is de bedoeling van de gever dat hij/zij het boek weer terugontvangt van degene aan wie hij/zij het boek. Een bijkomende reden het boek te geven is dat het boek zal zorgen voor dialoog tussen gever en ontvanger. Aangezien de gever en de ontvanger verschillen van generatie, zullen de boeken uit de Vertel’s!-serie zorgen voor een intergenerationele dialoog. In een tijd waarin de nadruk ligt op individuele ontplooiing en een vervreemding opgetreden is tussen de verschillende generaties, zorgen de boeken van deze Vertel ’s!-serie er juist voor dat
generaties weer met elkaar in dialoog treden. 
 
Verandert een boek uit de Vertel ’s!-serie ook daadwerkelijk de relatie tussen ouder en kind? 
Ja, dat is zeker mogelijk. Andere mensen, vooral mensen die ons dierbaar zijn, drukken een stempel op ons leven. Het is nuttig voor ouders zich te bezinnen op degenen die een stempel hebben gedrukt op hun leven. Dit kunnen oude vrienden zijn, maar zeker ook de kinderen. Voor de kinderen kunnen de boeken voor bezinning zorgen als zij lezen over het verleden van hun ouders. De boeken helpen bij het verklaren waarom ouders degene zijn geworden die ze geworden zijn en daarmee geven de boeken een verklaring waarom ze zich in het verleden zo
opgesteld hebben zoals zij hebben gedaan. 
 
Wat hebben de kinderen hieraan?
Omdat de kinderen het boek terugontvangen met daarin verklaringen voor de gedragingen van de ouders uit het verleden, krijgen de kinderen alsnog de mogelijkheid eigenaardigheden van de ouders en andere zaken uit hun jeugd een plek te geven. Leuke gebeurtenissen, maar ook vervelende voorvallen uit het verleden kunnen een bewustwordingsproces teweeg brengen. Naar aanleiding van dit proces kunnen deze zaken besproken worden, waarmee het verleden afgehandeld kan worden. 
 
Wat is de invloed van de boeken op generaties binnen de familie?
Door gebruik te maken van de boeken uit de Vertel’s!-serie kunnen rode draden of thema’s binnen families aan het licht komen. Deze rode draden kunnen zorgen voor een gevoel van verbondenheid. Soms is de verbondenheid tussen generaties tragisch van aard. Wellicht kan een dialoog tussen leden van de verschillende generaties zorgen voor wederzijdse (h)erkenning of troost.

Richard Dawkins beschrijft in zijn theorie over memen, vervormde ideeën, dat generaties met elkaar verbonden zijn door grote verhalen als religie of kunstzinnige aanleg, maar ook kleinere verhalen als banden met een bepaalde gemeenschap of liefhebberijen kunnen generaties aan elkaar binden. Zulke verhalen verklaren wie we zijn, maar geven ons ook zekerheid en hoop. De uitwisseling van zulke verhalen leiden tot verzoening, versteviging van onderlinge verhoudingen, maar kunnen ook bijdragen aan een waardig afscheid. Een dergelijke overdracht van kennis en levenservaring was vroeger vanzelfsprekend. Tegenwoordig is deze overdracht een beetje op de achtergrond geraakt, maar een boek uit de Vertel ’s!-serie kan wel zorgen voor deze uitwisseling van levensverhalen tussen generaties. 
 
Hebben de boeken uit de Vertel ’s!-serie ook invloed op het beeld dat bestaat van generaties?
Ja, dat zou zeker kunnen. Een deel van onze redenen die ten grondslag liggen aan onze gedragingen richting anderen hebben te maken met de tijdsgeest waarin gebeurtenissen hebben plaatsgevonden. Zo kunnen bijvoorbeeld verhalen die je oma vertelt over de kansen van meisjes en vrouwen in de jaren ’40 en ’50 niet alleen een verklaring vormen voor het gedrag, de keuzes en de kansen van je oma. Maar deze verhalen kunnen ook als voorbeeld dienen voor een hele generatie. Door te lezen over deze keuzes en kansen kan meer kennis en daarmee meer begrip gecreëerd worden over generaties heen. 

Op welke wijze kan het boek als podium gebruikt worden voor mensen die aan zelfreflectie willen doen?
De boeken uit de Vertel ’s!-serie zijn te vergelijken met de reminiscentiemethoden. Een methode die gebruikt wordt binnen de psychologie. De reminiscentiemethode maakt gebruik van informatie uit het geheugen. Veel vragen uit de boeken zijn gericht op het verkrijgen van informatie. Rijmpjes, liedjes en aansporingen om geuren of omgevingen te herinneren sporen de schrijver aan feitelijke herinneringen op te halen. Reminiscentie betekent herinnering. De methode wordt binnen de psychologie gebruikt om groepen dichter bij elkaar te brengen. Door het delen van herinneringen leren individuen uit bepaalde groepen elkaar beter kennen. Binnen de psychologie is veel onderzoek gedaan naar de reminiscentiemethode en de effecten op psychische klachten en het psychische welbevinden in het algemeen. De effecten zijn over het algemeen positief; door informatie uit het verleden te delen
nemen de psychische klachten af en neemt het welbevinden toe. 
 
Is het niet gewoon een soort dagboek?
Nee, het is meer een levensboek. Alle gebeurtenissen, feiten, anekdotes en andere herinneringen uit het leven kunnen opgenomen worden in het boek. De bedoeling van de inhoud van dit boek is het te delen met naasten, dit is doorgaans bij dagboeken niet het geval. 
 
Heeft het boek daarmee wel het helende effect, zoals dagboeken dat hebben?
Ja. Zoals een dagboek kan zorgen voor bezieling en bezinning, zo kan een boek uit de Vertel’s!-serie dezelfde functie hebben. De personen die het boek krijgen worden zich weer bewust van alle herinneringen en levenservaringen. Op basis daarvan kunnen zij zich bezinnen op het leven en de toekomst die ze nog voor hun hebben. James Pennebaker heeft het positieve effect van schrijven onderzocht. Door op te schrijven
wat we hebben meegemaakt, worden we ons ervan bewust dat we levenservaringen hebben, dat we toch wel wat hebben gedaan en dat we toch het een en ander hebben geleerd. Schrijven is een laagdrempelige manier om emoties te uiten. We voelen minder schroom dit te doen op een vel papier dan tegen een ander persoon. 
 
Het delen van emoties door deze te laten lezen aan een naaste heeft ook een positief effect. Op het moment dat mensen schrijven hebben ze de neiging om meer emotiewoorden te gebruiken. Door het gebruik van deze emotiewoorden wordt de band met degene waarover geschreven wordt versterkt.

Wil je meer informatie het onderzoek dat wij doen?Neem dan contact op met de redactie